Về cơ bản 4in1, 5in1 và 6in1 đều là những vacxin phối hợp cực kỳ quan trọng, được chỉ định tiêm phòng khi trẻ được 2 tháng tuổi. 4in1, 5in1 và 6in1 giúp chống lại một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm thường gặp, có khả năng gây ra tử vong ở trẻ. Đặc biệt, chúng được kết hợp phòng nhiều loại bệnh chỉ trong 1 mũi tiêm.

  • Vắc xin Tetraxim là vắc xin vắc xin 4 trong 1 phòng ngừa 4 bệnh: bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt ở trẻ em. Tetraxim là vắc xin do công ty Sanofi Pasteur của Pháp sản xuất và đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành. Vắc xin được chỉ định ở trẻ em từ 2 tháng tuổi trở lên khi tiêm chủng cơ bản hay khi tiêm liều nhắc lại trong năm tuổi thứ hai và ở trẻ từ 5 đến 11 tuổi hay 11 đến 13 tuổi tùy theo khuyến cáo chính thức của quốc gia.
  • Vắc xin 5in1, khác với 6in1 và 4in1, là vacxin phối hợp ngừa được 5 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Hiện trên thị trường đang có 2 loại vacxin 5in1: vacxin 5in1 được sử dụng tại các cơ sở dịch vụ – Pentaxim và vacxin 5in1 được sử dụng trong chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) –  ComBE Five.
    • Vacxin 5in1 Pentaxim: Được sử dụng trong tiêm chủng dịch vụ, sản xuất tại Pháp và Canada bởi công ty dược phẩm Sanofi Pasteur, Pentaxim có khả năng phòng được 5 bệnh bạch hầu, uốn ván, ho gà, bại liệt và các bệnh lý do vi khuẩn Haemophilus influenzae týp B (Hib).
    • Vacxin 5in1 ComBE Five: Được sử dụng trong chương trình TCMR (không mất phí), vacxin ComBE Five giúp trẻ phòng được 5 bệnh gồm bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B và các bệnh lý do vi khuẩn Haemophilus influenzae týp B (Hib).

* Bắt đầu từ tháng 6/2018, vacxin 5in1 ComBE Five do Công ty Biological, Ấn Độ sản xuất đã được sử dụng tại Việt Nam, thay thế hoàn toàn cho Quinvaxem.

  • Vacxin 6in1 là loại vacxin phối hợp phòng được nhiều bệnh nhất trong một mũi tiêm, bao gồm 6 bệnh: bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, bại liệt và các bệnh gây ra do Haemophilus influenzae týp B (Hib).
  • Hiện nay, tại các trung tâm tiêm chủng dịch vụ đang có 2 loại vacxin 6in1, gồm Infanrix Hexa của Bỉ và Hexaxim của Pháp. Hai loại vacxin 6in1 này luôn trong tình trạng “cháy hàng” bởi nhu cầu tiêm chủng của phụ huynh ngày một lớn, đặc biệt là các khu vực tỉnh xa.

Có thể tiêm mũi vắc xin 4 trong 1, viêm gan B và Hib để thay thế vắc xin 5 trong 1 và 6 trong 1 hay không?

Do vắc xin 5 trong 1, đặc biệt là vắc xin 6 trong 1 thường rơi vào tình trạng khan hiếm và tạm hết nên để đảm bảo không trễ lịch tiêm cho con, các bố mẹ hoàn toàn có thể lựa chọn vắc xin 4 trong 1, viêm gan B và bổ sung thêm mũi Hib để thay thế vắc xin 5 trong 1 và 6 trong 1.

Trong trường hợp bất khả kháng, các vắc xin 4 trong 1, 5 trong 1 và 6 trong 1 có thể tiêm hoán đổi cho nhau mà không ảnh hưởng đến tính an toàn và tính sinh miễn dịch của vắc xin. Tuy nhiên bố mẹ cần lưu ý bổ sung đủ 6 thành phần phòng bệnh trên cho bé. Tùy thành phần để bù nhưng phải đảm bảo đủ mũi tiêm, đủ khoảng cách giữa các mũi tiêm. Các vắc xin có cùng thành phần cần tiêm cách nhau ít nhất 1 tháng.

  • Khi tiêm vắc xin 4 trong 1 Tetraxim trẻ phải tiêm thêm vắc xin ngừa viêm gan B và vắc xin ngừa Hib (viêm phổi – viêm màng não do Haemophyllus influenza type B).
  • Khi tiêm vắc xin 5 trong 1 Pentaxim trẻ phải tiêm thêm vắc xin ngừa viêm gan B.
  • Khi tiêm vắc xin 6 trong 1 Infanrix Hexa / Hexaxim trẻ đã được ngừa đủ 6 bệnh trên.

Các lưu ý trước khi đưa trẻ đi tiêm

  • Tránh cho trẻ ăn hoặc bú quá no, tuy nhiên cũng không nên vì vậy mà để trẻ đói  bởi điều này có thể sẽ khiến trẻ bị hạ đường huyết sau khi tiêm.
  • Vệ sinh thân thể sạch sẽ cho trẻ để hạn chế tình trạng nhiễm trùng. Ngoài ra, mẹ hãy cho trẻ mặc trang phục đơn giản để giúp bác sĩ dễ thao tác hơn trong quá trình tiêm phòng.
  • Cần mang theo đầy đủ hồ sơ, giấy tờ của trẻ, đặc biệt là sổ tiêm chủng trước đó.
  • Trước khi tiêm, ba mẹ đừng quên trao đổi với bác sĩ tình trạng sức khỏe của trẻ, tiền sử bệnh tật, dị ứng với thuốc, thức ăn…
  • Nếu ở những mũi tiêm trước trẻ có dấu hiệu dị ứng, sốt…, bố mẹ cũng nên báo với bác sĩ để có phương án xử lý kịp thời trong tình huống khẩn cấp.

Cách chăm sóc trẻ sau tiêm

  • Sau khi trẻ tiêm chủng xong, mẹ không nên đưa trẻ về ngay mà cần ở lại theo dõi 30 phút để đề phòng các phản ứng nặng sau tiêm.
  • Trẻ em sau khi tiêm chủng cần cho trẻ bú mẹ hoặc uống nước nhiều hơn. Bế, quan sát trẻ thường xuyên và chú ý không chạm, đè vào chỗ tiêm.
  • Nếu trẻ không có bất kỳ phản ứng nào, mẹ có thể đưa con về nhà nhưng vẫn cần theo dõi thêm ít nhất 24 giờ sau tiêm chủng: Toàn trạng; tinh thần, tình trạng ăn, ngủ; dấu hiệu về nhịp thở; nhiệt độ, phát ban; các biểu hiện tại chỗ tiêm (sưng, đỏ…).
  • Cần lập tức đưa trẻ tới cơ sở y tế để theo dõi, điều trị nếu có dấu hiệu tai biến nặng sau tiêm chủng bao gồm các triệu chứng như khó thở, sốc phản vệ hay sốc dạng phản vệ, hội chứng sốc nhiễm độc, sốt cao co giật, trẻ khóc kéo dài, tím tái, ngưng thở…

Khi nào cần hoãn tiêm vắc xin cho trẻ

Theo Quyết định 2470/QĐ – BYT về việc ban hành hướng dẫn khám sàng lọc trước tiêm chủng đối với trẻ em của Bộ Y tế, không tiêm vắc xin cho người có bất kỳ dị ứng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng, hoặc có thể tạm hoãn tiêm chủng trong các trường hợp sau đây:

  • Có tình trạng suy chức năng các cơ quan (như suy hô hấp, suy tuần hoàn, suy tim, suy thận, suy gan, hôn mê…).
  • Trẻ mắc các bệnh cấp tính, các bệnh nhiễm trùng.
  • Trẻ sốt ≥ 38°C hoặc hạ thân nhiệt ≤ 35,5°C (đo nhiệt độ tại nách).
  • Trẻ mới dùng các sản phẩm globulin miễn dịch trong vòng 3 tháng (trừ kháng huyết thanh viêm gan B) nên tạm hoãn tiêm chủng vắc xin sống giảm độc lực.
  • Trẻ đang hoặc mới kết thúc đợt điều trị corticoid (uống, tiêm) liều cao (tương đương prednison ≥2mg/kg/ngày), hóa trị, xạ trị trong vòng 14 ngày cũng nên tạm hoãn tiêm chủng vắc xin sống giảm độc lực.
  • Trẻ mắc các bệnh tim bẩm sinh hoặc mạn tính kèm theo tăng áp lực động mạch phổi (≥40mmHg).
  • Các trường hợp tạm hoãn tiêm chủng khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại vắc xin.

Nếu chỉ mắc các bệnh đường hô hấp hoặc cấp tính nhẹ mà không sốt thì không nên hoãn lịch tiêm chủng để vắc xin đạt được hiệu quả phòng bệnh tốt nhất.

Các phản ứng có thể xảy ra sau tiêm

Tiêm phòng vắc xin có thể xảy ra các phản ứng phụ không mong muốn, bao gồm:

  • Phải ứng tại chỗ: Quầng đỏ, sưng, đau tại nơi tiêm có thể gặp ở chỗ tiêm, trong vòng 48 giờ sau khi tiêm
  • Phản ứng toàn thân: sốt cao có thể trên 40 độ, tiêu chảy, quấy khóc bất thường, ăn kém ngon và cáu kỉnh, ngủ gà ngủ gật.
  • Một số phản ứng hiếm gặp hơn: nổi mề đay, phát ban ngoài da, co giật kèm sốt hoặc không kèm sốt trong vòng 48 giờ sau khi tiêm, giảm trương lực cơ.

Tuy nhiên, bố mẹ không cần quá lo lắng. Khi tiếp nhận vắc xin, hệ thống miễn dịch của cơ thể sẽ tự động tạo kháng thể chống lại tức thời và duy trì khả năng ứng phó khi cần thiết. Thông thường mỗi cá thể phản ứng với vắc xin ở các mức độ khác nhau và hầu hết chỉ có các phản ứng nhẹ như sốt, sưng đau tại chỗ tiêm và tự khỏi trong 24 giờ. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng cho biết: Các vắc xin rất an toàn. Rất hiếm khi xảy ra các sự kiện nghiêm trọng tới sức khoẻ.